Het nieuwe minderheidskabinet van VVD, CDA en D66 is een feit en de mouwen kunnen worden opgestroopt! Nu zal het belangrijk zijn meerderheden te vinden voor de plannen zodat deze ‘samen’ kunnen worden uitgevoerd.
Wat staat er in het coalitieakkoord[1] dat van belang is voor de strafrechtspraktijk?
De term ‘bouwen’ aan een beter Nederland zal niet toevallig gekozen zijn en is zeker – en op meerdere manieren, zowel letterlijk als figuurlijk – toepasselijk. Het akkoord onderstreept de belangrijke cultuur van compromissen sluiten in ons land. Terecht wordt er gewezen op de (internationale dreigingen) die er zijn op onze rechtsstaat en júist met deze dreiging neemt het belang van sámenwerking toe. De hand wordt uitgestoken naar GroenLinks-PVDA en andere partijen om ook hún idealen waar te maken. Lukt het hen om die hand aan te maken en verzanden `wij` toch weer in eindeloze tegenstellingen? Er wordt ingezet op een stérk Europa. Daarnaast moet er sprake zijn van gelijke kansen voor iedereen ongeacht afkomst, leeftijd, gender of overtuiging. Het kabinet is voornemens goed te luisteren naar het maatschappelijk middenveld.
Een sterkte democratie
‘Een sterke democratie’ krijgt in het coalitieakkoord expliciet de aandacht. De democratie verdient zowel versterking vanwege de dreiging van buitenaf, maar dient ook van ‘binnenuit’ weerbaarder te worden gemaakt. Mensen die zich voor de rechtsstaat inzetten moeten beter beschermd worden. Er komt meer aandacht voor ‘check and balances’ en ‘het samenspel van macht en tegenmacht’. Het democratische ethos in de gehele samenleving moet ook versterkt worden. De coalitie onderstreept het belang van gelijkheid onder de wet, ongeacht wie je bent of waar je in gelooft.
Voorstellen uit het coalitieakkoord in strafrechtelijke kader
- Het belang van het demonstratierecht wordt luid en duidelijk onderstreept maar strafbare feiten die gepleegd worden tijdens een demonstratie worden zwaarder gewogen.
- De benoeming van de leden van de Raad voor de Rechtspraak wordt onafhankelijk van de minister. Hierdoor wordt het gevaar dat de minister de Rechtspraak ongewild gaat beïnvloeden voorkomen.
- Toetsing aan de grondwet wordt mogelijk!
- Mensen met verward of ‘onbegrepen’ gedrag worden beter geholpen;
- Er moet effectieve gestraft gaan worden met snellere sancties;
- Er komt een politietransactie of strafbeschikking (in het kader van snelle afdoening), waarbij goede rechtsbescherming wel gegarandeerd wordt!
- Gegevensdeling wordt bevordert binnen de justiële keten.
- De strafmaat voor zwaardere cyberdelicten wordt verhoogd.
- Betere IT voor het OM.
- Capaciteit DJI uitbreiden;
- Zedenzaken met minderjarige slachtoffers achter gesloten deuren;
- Makkelijker verhaal van schade voor slachtoffers in het strafproces;
- Verlaging griffierechten en investering in de sociale advocatuur;
- Verdere experimenten voor de regulering van cannabis;
- Educatieve maatregel voor personen die ‘met drugs worden gepakt’ op festivals;
- Minimumleeftijd voor sekswerk van 18 naar 21. Versterking van de rechtspositie van sekswerkers door betere toegang tot bankrekeningen en verzekeringen etc.
- Betere aanpak van gendergerelateerd en huiselijk geweld.
Natuurlijk zijn er ook grote plannen voor Klimaat, Bouwen, Nationale Veiligheid, Economie, Defensie, Onderwijs en Zorg. Bovenstaande punten zijn echter de belangrijkste punten waar het op de strafrechtketen aankomt.
Laten we hopen dat er voldoende aandacht zal zijn voor investeringen in de sociale advocaten nu goede rechtsbescherming immers zo belangrijk is voor onze ‘checks and balances’ en een eerlijke en toegankelijke rechtsstaat!
Laten we hopen dat deze en andere belangrijke punten snel worden opgepakt en dat het lukt de plannen te gaan uitvoeren!
Aan de slag! [2]
[1] `Aan de slag! Bouwen aan een beter Nederland`; coalitieakkoord 2026-2030; d.d. 30 januari 2026.
[2] Repetitio is een stijlfiguur in het Latijn